Een volle zaal op 23 november in het Amsterdamse Pakhuis de Zwijger discussieert over het thema virtual empathy tijdens het Sign of Times #13 event. Kun je virtual reality (VR) en augmented reality (AR) inzetten om empathie en begrip te ontwikkelen? In deze eerste blogpost Prof. Carolien Rieffe aan het woord over virtual empathy bij kinderen.

Het is een relevant geworden vraag in een onrustige samenleving waarin mensen elkaar vaak moeilijker kunnen vinden in privé- of publiek domein of op het werk. Achtergrond, cultuur, religie met morele codes maken het soms lastig om mensen te begrijpen die verder weg van ons staan. Met VR kun je empathische reactie uitlokken bij mensen. Maar hoe ontwikkel je een VR ervaring met impact? Specialisten uit de academische wereld en startups demonstreren hun mogelijkheden. Het lijkt een tegenstrijdigheid, het gebruik van ogenschijnlijk onpersoonlijke kille technologie waarbij je in het gebruik op jezelf lijkt teruggeworpen, om zo verbinding te zoeken met anderen. Maar het kan! In een paar blogposts aandacht voor de diverse virtual empathy specialisten.

Social lijm

Prof. Carolien Rieffe is Bijzonder hoogleraar Sociale en Emotionele Ontwikkeling bij kinderen met auditieve en/of communicatieve Beperkingen aan de Universiteit Leiden. Zij legt uit dat empathie een cognitieve en affectieve component heeft. Cognitieve empathie betekent dat je een ander persoon begrijpt. Affectieve empathie wil volgens Rieffe zeggen dat je voelt wat een ander voelt en ook echt meeleeft: “Empathie is belangrijk als social lijm. Het bindt ons als groep en is een bindmiddel voor groepsgedrag. Je stelt het belang van de ander hoger dan je eigen belang.”

Hoe leren we empathie? Kids met gehoorverlies of autisme tonen in affectieve empathie geen verschil met gewone kids. Daarmee is aangetoond dat affectieve empathie geen leerproces is. Cognitieve empathie is wel een leerproces: “Kids met minder sociale leerervaringen hebben een relatief grote achterstand vergeleken met gewone kids. Dit kan in de pubertijd een negatief effect hebben op vriendschappen.”

Ruzie met virtuele vriendjes

carolien-rieffeCarolien Rieffe: “Een bekend fenomeen: leg 10 baby’s naast elkaar. Als eentje huilt, dan beginnen anderen ook te huilen. Kinderen moet namelijk eerst leren om de eigen emoties onder controle te houden, zodat ze zich op de ander kunnen richten. Kinderen met autisme hebben moeite met deze emotieregulatie. Met VR wil ik deze kids trainen om beter hun eigen emoties te reguleren.”

“De kinderen bouwen een band op met een virtueel vriendje. Maar dat vriendje doet ook wel eens vervelend. Dat zou tot een ruzie kunnen leiden. Het kind kan nu oefenen: hoe reageer je als je boos of geïrriteerd bent? Het kind kan vervolgens oefenen met verschillende opties zoals escaleren of bijleggen. Zo leert het kind met negatieve situaties om te gaan, zonder dat dat meteen de vriendschap schaadt”, aldus Rieffe.

Het project van Rieffe richt zich vooral op omgaan met negatieve emoties. Maar het experiment moet voor kids wel leuk blijven. Daarom worden veiligheidsmarges ingebouwd. En wordt er ook aandacht besteed aan positieve emoties, zoals kids aan het lachen maken.

Augmented Reality te duur

Het onderzoeksproject van Rieffe is afhankelijk van subsidies. Een VR vriendje ontwikkelen blijkt goedkoper dan AR. Daarom heeft het Leidse onderzoeksteam gekozen voor VR, hoewel de persoonlijke voorkeur van Rieffe om methodische redenen ligt bij AR. Binnen een jaar begint Rieffe met het testen van haar virtual empathy applicatie.

Lees ook…

De tweede blog Virtuele empathy bij vluchtelingen over het Sign of Times #13 event in Amsterdamse Pakhuis de Zwijger.
De derde blog VR & AR in het medisch onderwijs en in het bedrijfsleven over het Sign of Times #13 event in Amsterdamse Pakhuis de Zwijger.